کویر مرنجاب تا ابیانه

کویر مرنجاب تا ابیانه

بهتر است با هم گشتی در کویر مرنجاب تا ابیانه با هم داشته باشیم.

کویر مرنجاب چه ویژگی هایی دارد؟

کویر مرنجاب آران و بیدگل در شمال شهرستان آران و بیدگل در استان اصفهان قرار دارد.

این کویر از شمال به دریاچه نمک آران و بیدگل، از غرب به کویر مسیله و دریاچه های نمک حوض سلطان و حوض مره،

از شرق به کویر بند ریگ و پارک ملی کویر و از جنوب به شهرستان آران و بیدگل محدود می شود.

ارتفاع متوسط کویر مرنجاب از سطح آبهای آزاد در حدود 850 متر می باشد و بلندترین نقطه این جزیره در حدود 880

متر بالاتر از سطح دریای آزاد می باشد و لازم است ذکر شود امنیت، اعتدال نسبی، تنوع جاذبه های گردشگری،

تنوع گونه های جانوری و پوشش گیاهی مناطق کویری فضای مناسبی را جهت گردشگری و سرمایه گذاری در این

منطقه فراهم نموده است و گردشگران بسیاری را به این منطقه می کشاند.

مرنجاب تا ابیانه

پوشش گیاهی

قسمت عمده این کویر پوشیده از تپه های شنی و ریگزار است.

کویر مرنجاب از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی است.

عمده پوشش گیاهی منطقه شامل گیاهان شور پسند از جمله

درختهای گز و تاق و بوته های قیچ است.

پوشش جانوری کویر مرنجاب

پوشش جانوری منطقه به دلیل وجود آب و غذای فراوان بسیار غنی است.

از جمله حیوانات موجود می توان به گرگ، شغال، کفتار، روباه شنی، گربه شنی، بزمجه، آفتاب پرست،

انواع مارمولک، مار، عقرب، تیهو، عقاب، شاهین اشاره کرد.

در سال اخیر یک جفت یوزپلنگ نیز در منطقه مرنجاب مشاهده شده است.

به گفته ساکنان محلی هم اکنون 21 قلاده یوزپلنگ در این منطقه وجود دارد.

قدمت تاریخی کویر مرنجاب

اسم کویر مرنجاب را شاه عباس صفوی انتخاب کرد؛

البته خودش هم خبر ندارد؛ حتی آن زمان که در هر شهر و مسیری کاروانسرا می ساخت، اصلاً به ذهنش نرسیده بود

برای کویر بی سر و ته مرنجاب هم قلعه بسازد.

اما همین که تاجیک ها و افغان ها به اصفهان و نقاط مرکزی رسیدند شاه صفوی جای خالی یک قلعه نظامی که 500

سرباز از آن نگاهبانی کنند را حس کرد.

آن هم در مسیری به نام جاده ابریشم که بین اروپا و چین در تردد بود.

کویر مرنجاب اصلاً اسم و رسمش را از همین کاروانسرا و قناتی که آب شیرین تراوش می کند، گرفته است.

نقاط دیدنی کویر مرنجاب

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می شود.

تپه های شنی بلند و جنگلهای تاق جلوه زیبایی به این منطقه بخشیده است.

دریاچه نمک آران و بیدگل و جزیره سرگردان از دیگر نقاط دیدنی منطقه محسوب می شوند.

لازم است ذکر شود جزیره سرگردانی در دریای بیکران کویر، به جز یک یا دو ماه از سال که به دلیل بارندگی

در منطقه، قابل مشاهده می شود، در سایر ایام سال به نمکزار تبدیل می گردد.

چاه تاریخی دستکن در قسمت شرق کویر، محل آبشخور شترهای کاروانها بوده است.

قلعه مرنجاب، کاروانسرایی است در کویر که در مسیر راه ابریشم قرار دارد و کاروانها برای سفر به خراسان،

اصفهان، ری و بالعکس از این مسیر می گذشتند.

همچنین منطقه بیابانی ریگ شق (در گویش محلی رق شق) منطقه ای بیابانی شمال شهرستان بادرود اصفهان،

ادامه ریگزار بزرگ بند ریگ است، ارتفاع بلندترین تپه های ماسه ای ریگ شرق حدوداً 70 مترمی باشد.

کاروانسرا 

کاروانسرای مرنجاب، توسط شاه عباس در سال 1012 قمری ساخته شده است

در کنار تپه های شنی که اصلی ترین جاذبه کویرند، وجود قلعه کرشاهی و جزیره سرگردان در کویر مرنجاب،

دربارهٔ دلیل ساخت این قلعه و کاروانسرا در کنار دریاچه نمک، نقل است که شاه عباس با وجود ایجاد کاروانسرا و قلعه های متعدد

در سراسر کشور، در این منطقه تأسیسات دفاعی تعبیه نکرده بود، چون تا آن زمان دشمنان به خاطر

دریاچه نمک و گستره کویر، از این سوی به پایتخت هجوم نبرده بودند.

حمله ازبکها و افغانها از طریق دریاچه نمک به کاشان که تا اصفهان پیش رفتند، شاه عباس را به صرافت انداخت

تا در سال 1012 قمری سریعاً یک پایگاه نظامی در این منطقه ایجاد کند و جلوی تهدید را بگیرد.

بالای کاروانسرا به شکل سنگرهای دیدبانی است و ذکر شده است که همیشه 500 پاسدار مسلح در قلعه

حضور داشتند و امنیت عبور کالا از چین به اروپا و بالعکس را در این منطقه تأمین می کردند.

قنات

کویر مرنجاب یکی از زیباترین نقاط کویری ایران محسوب می شود

قنات کنار کاروانسرا که برکه بزرگی به وجود آورده است، آب شیرین دارد و این در کویر نمک

و شوره زار یک پدیده بسیار منحصر به فرد است.

کاروانسرای مرنجاب در قلب کویر کاروانسرای مرنجاب در موقعیت جغرافیاییِ’7و °34 عرض جغرافیایی و ’48و °51

طول جغرافیایی، در ارتفاع 810 متری از سطح دریای آزاد در حاشیه جنوبی دریاچه قم واقع شده است.

بیرون قلعه برکه ای وجود دارد که آب آن از دو چشمه آب شور و آب شیرین تأمین می شود و این دو چشمه

با هم به سطح زمین می آیند که در عین حال وجود یک چشمه آب شیرین در کویر نمک، باعث تعجب بسیاری

از زمین شناسان گشته است.

مرنجاب از دهستان کویرات شهرستان آران و بیدگل و در 50 کیلومتری شمال شرق مرکز این شهرستان قرار دارد.

چه مدتی مناسب به کویر مرنجاب سفر کنیم؟

سفر به کویر در هر فصلی زیبایی‌های خاص خود را دارد.

اما با خنک شدن هوا سفر به این منطقه طرفداران بیشتری پیدا می‌کند.

بهترین زمان سفر به کویر به طور کلی اواسط پاییز و اواخر آبان‌ماه است زیرا مسیر خشک و هوا مطبوع است.

در کل، از ابتدای پاییز تا اوایل بهار زمان مناسبی برای سفر به مرنجاب به شمار می‌رود زیرا هوا در این زمان در مقایسه

با ماه‌های دیگر معتدل‌تر و خنک‌تر می‌شود.

روستای ابیانه چه ویزگی هایی دارد؟

روستای ابیانه یکی از بلند ترین نقاط مسکونی ایران و از توابع بخش مرکزی شهرستان نطنز در استان اصفهان است.

این روستا در 40 کیلومتری شمال غربی نطنز، در دامنهٔ کوه کرکس است که ارتفاع آن از سطح دریا 2222 متر می باشد.

نام گذاری ابیانه

مردم محلی ابیانه در قدیم به این منطقه ویونا می گفتند که وی در زبان آن ها به معنای بید و ویانه به معنای بیدستان است.

علت نام گذاری این روستا این بوده که این روستا در سابق بیدستان بوده و در طول زمان، ویونا به اویانه و سپس به ابیانه تغییر یافته است.

 جاهای دیدنی ابیانه

جمعیت

روستای ابیانه که در دهستان برزرود قراردارد ، براساس سرشماری در سال 1390، جمعیت آن 294 نفر (173خانوار) بوده است.

آب و هوا

روستای ابیانه دارای آب و هوایی معتدل است واقلیم دره ابیانه، ترکیبی از آب و هوای مدیترانه ای است.

در این منطقه اساساً بارندگی در فصل زمستان انجام می گیرد و اغلب به صورت ریزش برف است.

بر روی دامنه کوههای مرتفع، برف تا فصل بهار نیز دوام می آورد ولی در تابستان هیچ بارشی صورت نمی گیرد.

آب و هوای ابیانه

غذا های خوش طعم محلی ابیانه

غذاهای این مردم برگرفته از کویر و حاشیه کویر ایران هستند که سالم، طبیعی، ساده و بسیار خوش طعم هستند.

غذای رسمی مردم ابیانه، گِپا نام دارد که از ذرت خرد شده و موادی دیگر تهیه می شود.

غذای دیگر مردم ابیانه قرمه است که به زبان ابیانه ای به آن قلیه می گویند وعمدتا با گوشت گوسفند

قربانی پخته می شود .

کاروانی نیز غذای دیگر مردم ابیانه است که شبیه کله جوش است که با کشک ساییده، نعناع و پیاز داغ می پزند.

غذاهای ابیانه

بهترین فصل برای مسافرت به ابیانه

بهار و تابستان بهترین فصل برای مسافرت به ابیانه است ، البته روستای ابیانه پاییز و زمستان زیبایی دارد

ودر این فصول مخاطبان خاص خود را دارد .

جاذبه های گردشگری

خانقاه

خانقاه در زمان شاه عباس صفوی ساخته شده و در محله«پَ خونه قاه» یا«پَس خانقاه»قرار دارد.

ساختمان سه طبقه این بنا با نمای آجری و سردر آن با تاق های ضربی و نقاشی های دوره صفوی تزیین شده است ،

خانقاه در گذشته مکان استراحت شاه صفوی در تابستان و محل اجتماع صوفیان و درویشان بوده است .

کاروانسرا ها و شترخانه ها

ابیانه دو کاروانسرا در غرب روستا و نزدیک محل فعلی بانک دارد که در آن معاملات پایاپای انجام می شده است.

این کاروانسرا ها را زنی به اسم «فاطمه زاغول» ساخته است که اکنون بنای این دو کاروانسرا در اثر سیل ویران شده است.

روستای ابیانه علاوه بر این دو کاروانسرا، کاروانسراهای کوچک دیگری نیز داشته است.

روستای ابیانه دارای اُشترخانه یا شترخانه های زیادی نیز بوده است که کاروانهای شتر در آن رفت و آمد می کردند.

ساختمان شتر خانه ها بزرگ و دارای سقفی بلند بوده است و هر یک متعلق به فرد ثروتمندی بوده است.

هریک از کاروانسراها و شترخونه های ابیانه صاحبانی داشته اند که این افراد برای ثواب ،

این محل ها را در اختیار کاروان ها قرار می دادند.

آسیاب ها

روستای ابیانه سه آسیاب دارد که دریکی از آنها قابل استفاده است.

مردم ابیانه به زبان محلی به آسیاب ها آره می گویند ، این سه آسیاب عبارتند از :

آره هره ، آره میون ، آره داریون که در مسیر رودخانه داری ون در سمت غرب روستا قرار دارند.

آب انبارها

روستای ابیانه چهار آب انبار دارد که در حال حاضرهیچ یک از آنها قابل استفاده نمی باشند.

1. میان ده:این آب انبار در محله میان ده قرار دارد و قدمت صد ساله دارد.

2. پُرزله: این آب انباردر محله بالای ده در کنار مسجد پرزله قرار دارد و یکی ازقدیمی ترین آب انبارهای ابیانه است.

3. پالیزه:این آب انبار در محله یوسمون در کنار پالیزه قرار گرفته است .

4. پَس باغچه: این آب انبار در محله یوسمون قرار گرفته است.

مساجد

روستای ابیانه دارای یازده مسجد است .

روستای ابیانه مسجدی بسیار قدیمی به نام مسجد جامع دارد که درسال 466 هجری قمری ساخته شده و قدیم

ترین اثر تاریخی این مسجد، منبر چوبی منبت کاری آن است

یکی دیگرازمساجد قدیمی روستای ابیانه مسجد برزله است که دارای فضای دلبازی است و روی

لنگه در شرقی آن سال 701 هـ. ق. نوشته شده است که مربوط به دوره ایلخانان است.

روستای ابیانه یک مسجد تاریخی دیگربه نام مسجد حاجتگاه دارد که در کنار صخره ای در کوهستان بنا شده

و بر در ورودی شبستان آن تاریخ 952هـ. ق. مشاهده می شود.

مسجد ابیانه

زیارتگاه ها

روستای ابیانه دو زیارتگاه در جنوب روستا دارد که یکی مرقد شاهزاده عیسی و شاهزاده یحیی است

که به گفته اهالی، فرزندان امام موسی کاظم بوده ‏اند .

زیارتگاه دیگر ابیانه قدمگاه نامیده می‏شود.

ازمکان های دیدنی دیگر ابیانه خانه غلام نادرشاه و خانه نایب حسین کاشی است.

زیارتگاه ابیانه

قلعه ها

روستای ابیانه دارای سه قلعه است

  1. در جنوب غربی روستای ابیانه قلعه پال همونه یا تخت هامان قرار دارد که متعلق به محله بالا و یوسمون است.
  2. این قلعه حدود 200 سال پیش ساخته شده است.
  3. در شمال شرقی ابیانه قلعه هرده قرار دارد که به محله هرده تعلق دارد.
  4. در شمال غربی روستای ابیانه قلعه پاله قرار دارد که به محله پل تعلق دارد.

آتشکده

یکی از قدیمی ترین آثار ابیانه آتشکده ای است که آن را نمونه ای از معابد زردشتی می دانند که در دوران ساسانی

ساخته شده است و مانند سایر آثار باستانی در سراشیبی قرار دارد ،در گذشته در مرکز آتشکده همیشه آتش

که توسط ذغال سنگ افروخته می شده، روشن بوده و در کنار استفاده مذهبی، برای راهنمایی کاروان ها هم از آن

استفاده می شده است.

آتشکده ابیانه

سوغاتی ها

مهمترین سوغات ابیانه انواع زیورآلات دست ساز مثل گردنبند و دستبند است وآویزهای تزیینی دیواری،

قالی و گیوه از دیگر صنایع دستی روستا هستند.

از سوغاتی های خوراکی پر طرفدارابیانه می توان از لواشک نام برد که طرفداران زیادی دارد.

لبنیات ابیانه هم بسیار مرغوب است و در کنار گردو، بادام، سیب و آلو از دیگر سوغات این روستای تاریخی به شمار می آیند.

پوشش جانوری

قوچ، میش، روباه، شغال، گراز (از جانورانی است که به کشتزارها آسیب فراوان می رساند) و خرگوش از حیوانات اطراف

این روستا هستند و از پرندگان این روستا نیز میتوان به کلاغ و زاغی، که در زبان محلی به آن شرشره

می گویند، اشاره کرد؛

ولی مرغ و خروس به دلیل فراوانی شغال و روباه در اطراف آبادی کم نگهداری می شود. گربه نیز در کوچه های ابیانه فراوان است.

پوشش گیاهی

از گیاهان خودروی ابیانه می توان از گیاهان دُرمَنهِ، خاکشیر و کتیرا نام برد که کاربرد دارویی و صنعتی فراوان دارند

و پوشش گیاهی برای چرای دام ها هستند.

اسپند نیز یکی دیگراز رستنی های اطراف ابیانه است که زنان ابیانه با اسپند و تکه پارچه های رنگی آویز هایی

برای چشم زخم درست می کنند و به دیوار اتاقها نصب می کنند.

از گیاهان دیگراین روستا درختچه های زرشک هستند که مردم زرشک مصرفی خود را ازاین درختچه ها تامین می کنند.

چشمه ها

در ابیانه چشمه هایی وجود دارند که عبارتند از:

دو آبی: مهمترین منبع آب ابیانه که در غرب روستا قرار دارد و در تمام سال می توان از آب آن استفاده کرد.

رئیسون: تامین کننده آب آشامیدنی روستا که در غرب ابیانه، كمی بالاتر از آسیاب واقع شده است.

باور مردم ابیانه بر این است که این چشمه از پای درخت زرشک می آید و آشامیدن آب آن عمر را طولانی می کند.

تاردر: چشمه ای در شمال ابیانه است كه به قنات تاردر مشهور است.

پی قستان، وشاسیدرا، پاشت لیل، په کی جا، پاش یووینگا، پال هَمُون بالا: چشمه های جنوب ابیانه

چشمه پال همون هره، هینزا و کرشک: چشمه هایی در شش کیلومتری شمال ابیانه

چشمه | Photo by : Unknown